Levent Kırca Tiyatrosu Perdesini Açtı

Geçtiğimiz sezon Tuncer Cücenoğlu’nun üç ödüllü yapıtı "Kadıncıklar"ı (Tobav, Avni Dilligil ve İsmet Küntay jürilerince en iyi oyun seçilmiş’i) sergileyen Levent Kırca Tiyatrosu bu yıl da perdesini yine aynı yazarın ''Dosya" adlı oyunuyla açtı.

Cücenoğlu yapıtına önce "Çember" adını vermişti. Ama daha sonra Çetin Altan’ın 1957 yılında yazdığı "Çemberler" isimli oyunuyla karışabileceğini düşünerek yapıtın adını ''Dosya" olarak değiştirdi. Kanımca bu değişiklik sonucu ortaya çıkan yeni isim oyunun özünü daha iyi vermiş. Uzun yıllar bürokrat olarak çalışmış olan Cüncenoğlu, mesleki birikim ve gözlemlerinden yola çıkarak yazdığı bu tekstte devlere karşı gelen, bürokrasinin "böyle gelmiş, böyle gider" uğultuları arasında çalışan çarklarına taş koyan, dürüst, dar gelirli küçük memur tipini işlemiş.

"Dosya" klasik kurgusu olan bir yapıt. Başka birdeyişle, yakalanan olay bizim izleyicimizin seyirlik gustosuna çok uygun olarak işlenmiş. Her oyunda nedense bir son bekleyen izleyici sanırım aradığını "Kadıncıklar''da olduğu gibi "Dosya''da da fazlasıyla bulacağa benzer. Tekstin theatral kurgusu oldukça karmaşık. Oyun film gibi aynı süreç içinde birbirinden farklı mekanlarda geçiyor. Tabii bu da sahneye koyucuya ağır bir görev yüklüyor. Fakat yönetmen Levent Kırca bu zorluğun altından ustaca sıyrılmasını bilmiş. Oyunu destekleyici bölümlerini sahnenin iki köşesine kaydırırken ana mekan olan evi onaya alarak öne çıkarmış. Zaman zaman da dış seslerle anlatımı güçlendirmiş. Yönetmen Kırca patron tiyatrosu kaygısından sıyrılarak bir rol dağıtımına yönelmiş. Ve tuttuğu bu isabetli yolun ürününü de hemen toplamış. Tüm oyuncular üstlendikleri tiplere oturmuşlar. Bu da "Dosya" gibi bir trajediye, bir insanlık durumuna, öncelikle ve özellikle ihtiyacı olan inandırıcılık olgusunu getirmiş. Oyunun en büyük handikaplarından birisi hiç şüphesiz ki, Levent Kırca adını afişte görüp gülmeye şartlanmış olarak salona giren seyirci.

"Bu oyun çok komik olmalı Levent Kırca oynuyor'' ön yargısından tüm yapıt boyunca sıyrılamayan bu izleyici gözlediğim kadarıyla verdiği çarpık reaksiyonlarla oyuncuları, dolayısıyla oyunun genel temposunu bir hayli olumsuz yönde etkiliyor. İşte bu nedenle zamanla televizyonun etkisinden sıyrılıp her oyuncunun her rolü oynadığının bilincine varıldığında tiyatromuz önemli bir adım atmış olacak ve yoğun emekler sonucu ortaya çıkan oyunlar hedeflerine daha rahat ulaşacaklardır. Yönetmene ivedi olarak düzeltmesini önereceğim iki nokta var. Telefon ziliyle kapı zili için aynı efekt kullanıyor. Bu da hem inandırıcılığa gölge düşürüyor, hem de karışıklığa meydan veriyor. İkinci noktaya gelince; (ki bu kanımca oldukça önemli) dar gelirli memurun evindeki akşam yemeği sahnesi oyunun hareket noktasını oluşturan üç kişilik aileyi ekonomik ve sosyal yapısı içinde tanımamızda önemli bir unsur. Ama gel gelelim bu yemek sahnesi birer kaşık yoğurt yiyerek birkaç dakikada geçiştiriliyor Bu sahne daha gerçekçi ve daha anlatımcı olmalı derim.

Oyunun dekorlarını Refik Eren hazırlamış. Sahneyi tüm boyutlarıyla ustaca kullanan Eren, derinliği olan, inandırıcı bir dekor çalışmasına ulaşmış. Deneyimli dekoratör üç ayrı mekan, rahat izlenir biçimde sahneye dağıtırken nasıl olmuşsa evin penceresinden görünen perspektif fukarası yapılar atlamış!

Kostümler Hale Eren’in, müziklerse Okay Temiz’in. Aslında müziğe hiç ihtiyacı olmayan bu oyuna neden müzik yerleştirilmiş acaba diye düşünüyorum. Okay Temiz gibi oldukça değişik müzik çizgisi olan bir sanatçının trajediye hiç bağdaşmayan müziğinin ''Dosya''daki yerini ise düşünsem de bir yere varamayacağımı seziyorum.

Oyunculara gelince: öncelikle tüm kadronun iyi bir grup oyunuyla doğru ve inandırıcı olmayı başardıklarını söylemek .stiyorum. Taner Barlas, Levent Kırca Tiyatrosu için hiç şüphesiz ki büyük kazanç. Tiyatroyu gerçek anlamda tanıyan ve seven, oynadığı oyun ne olursa olsun her zaman rolüne saygı duyan Barlas "Dosya"da da tüm abartılardan uzak tempolu ve doğru oyunu, örnek sahne disipliniyle alkışa değer. Oya Başar yoruma açık rolünü iyi tanımış ve ustaca da yönlendiriyor. Çok iyi kullandığı gözlerini, güldürüye açık bir ses tonuyla desteklerken "Dosya''nın öne çıkan oyuncuları arasına girmeyi başarıyor. Levent Kırca’yı ilk kez bu kadar yalın, tüm abartılardan soyutlanmış bir oyun çıkarırken gözledim. Aralara iyi zamanlamalarla sıkıştırdığı minik gülmeceleriyle de Kırca’yı alkışladık. Melahat Özekit tip olarak rolüne çok iyi oturmuş. Üstüne üstlük son derece inandırıcı bir oyun çıkarıyor. Mehmet Güney karanlık yollardan geçerek yükselmiş zengin işadamına oturmamış. Böylesine bir rolün kanımca daha sert ve daha kararlı bir oyuna ihtiyacı var, Funda Oskay’ı yeni tanıyoruz. Ondan kesin bir yargıya varmak için erken. Tek oyunluk kanım Oskay’ın "Dosya''da iddiasız, yorumsuz ama doğru oynadığı çizgisinde. Ferdi Akarnur’u ilk kez başrol oynarken izledim. Oynadığı dar gelirli küçük memur tipinin özünde yatan ezik ama hırslı, aç ama dürüst karakteri kavrayabilmiş. Rolü çok elverişli olmasına karşın dorukta bir oyun çıkardığını söyleyemem. Ama Akarnur buna karşın belki ilk kez üstlendiği bir başrolü sıcak oynama başarısını yakalamış. Seyirciyle iyi bir iletişim kurabiliyor. Ve hepsinden önemlisi yalın oyunuyla binlerce memurdan biri olduğunu izleyicisine kabul ettiriyor.

''Dosya" devlere karşı gelen, küçük adamların hikayesi "Dosya" karnı aç küçük adamların dürüstlük masalı "Dosya", ''Böyle gelmiş böyle gider" uğultularıyla dönen bürokrasi çarklarının arasına düşmüş küçük adamların hazin şarkısı.

Sezonun izlenmesi gereken oyunları arasında hiç şüphesiz ki, ''Dosya" da var...(diğer haberler için aşağıdaki linke tklayın)

Tozlumagazin